عزت الله مولايى نيا همدانى

29

نسخ در قرآن ( فارسى )

قرآن كريم را جمع و تدوين نموده و در آن ترتيب نزول را رعايت كرد ، از جمله : آيات منسوخ را بر ناسخها مقدم داشت « 1 » . علّامهء بزرگ شيخ مفيد گفته است كه امير المؤمنين - عليه السّلام - در مصحف شريف خود آيه‌هاى منسوخ را بر ناسخها مقدم داشت ، و تأويل و تفسير برخى از آيات را به تفصيل نوشته بود . همهء صحابه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - اتفاق نظر داشتند كه همهء دانشهاى قرآنى مخصوص اهل بيت عصمت و طهارت بوده و همگان در دانشهاى قرآنى نيازمند آنان ، بويژه امير المؤمنين - عليه السّلام - بودند و بارها از او اين پرسش را مىكردند كه آيا شما خاندان نبوت - عليهم السلام - بجز قرآن كريم ، به علوم ديگرى نيز اختصاص يافته و بر ما پيشى گرفته‌ايد ؟ از اين استثناى قرآنى ، معلوم مىشود كه اختصاص خاندان وحى به دانشهاى قرآنى ، از مسلمات و بديهيات ، در نزد صحابه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - بوده است « 2 » . شمار كثيرى از دانشمندان اهل سنت و روات و حاملان حديث مانند اصحاب الصحاح و متأخران از آنان اين خبر را گزارش كرده‌اند كه على - عليه السّلام - قرآن كريم را پس از دفن و كفن رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در طى چند روز و يا چند ماه بر حسب ترتيب نزول جمع و تدوين فرمود و آن را بار شترى نموده در مسجد رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - در مرآ و منظر صحابه بر ارباب سقيفه عرضه كرد و لكن آنان از پذيرفتن آن سرباز زدند و از جمله آيه‌هاى منسوخ را بر آيات ناسخ

--> ( 1 ) ر . ك : سليم بن قيس هلالى ، كتاب السقيفه ، ( معروف به كتاب سليم بن قيس ، صص 81 - 82 . و از او شيخ صدوق ( ت 381 ه ق ) در اكمال الدين و تمام النعمة ، ج 1 ، نوبت چاپ ندارد - قم : دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزهء علميه ، ( 1405 ه ق ) ، صص 284 و 285 . و سيد هاشم بحرانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 16 . ( 2 ) ر . ك : محمد بن عبد الكريم ، شهرستانى ، پيشين ، ج 1 ، ص 2 . خلاصه اين كه اين موضوع ، در ميان صحابه مشهور بوده است كه على - عليه السّلام - اعلم صحابه به قرآن و سنت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - بوده است ، علاوه بر آيات و روايات بىشمارى كه اين برترى را به طور نص صريح مىرسانند .